📢 Dlaczego surowiec drzewny z lasów prywatnych słabo się sprzedaje?

Sprzedaż surowca drzewnego z lasów prywatnych wynosi około 1,20 mln m³. To jedynie 1/3 bieżącego pozyskania z tych gruntów. Transparentna sprzedaż tego surowca napotyka na pewne utrudnienia, które zostały zebrane w następujące podsumowanie:

- małe miąższości drewna uzyskiwane z niewielkich powierzchni należących do pojedynczych prywatnych właścicieli lasu. Niekiedy miąższości te są zbyt małe, by zainteresować jakichkolwiek odbiorców drewna przerabiających surowiec w sposób przemysłowy –z kolei jedynie oni są w stanie zapłacić za drewno po cenie rynkowej,

- niska jakość surowca drzewnego na pniu wskutek nieprowadzenia wcześniej gospodarki leśnej na marginalnych gruntach leśnych, w tym znaczne usęcznienie surowca, występowanie krzywizn pni oraz zgnilizn,

- niska jakość wyrobionego surowca drzewnego wskutek braku wiedzy i doświadczenia w prowadzeniu ścinki drzew oraz braku poprawnej sortymentacji surowca służącej maksymalizacji potencjalnych zysków ze sprzedaży drewna, w tym niestosowanie przyjętych w obrocie drewnem warunków technicznych pod kątem długości sortymentów i grubości surowca (brak jego sortowania),

- przelegiwanie surowca z powodu zbyt późnego rozpoczęcia poszukiwania nabywców drewna, powodujące występowanie wad wtórnych z zakresu przebarwień, w tym sinizn, brunatnic oraz zaparzeń i zaciągów garbnikowych, co powoduje znaczną jego deprecjację, a nierzadko całkowitą deklasację pozyskanych sortymentów. Pozostawia to przykry obraz pozarastanych, niewywiezionych stosów przy drogach leśnych, na ułożenie których wydano niepotrzebnie pieniądze nigdy ich nie odzyskawszy,

- wadliwa zrywka surowca drzewnego prowadząca do składowania surowca na niewłaściwych drogach (brak technicznych możliwości wywozu surowca nowoczesnymi składami ciężarowymi) oraz zbyt duże rozdrobnienie poszczególnych stosów i mygieł spowodowane m.in. niezastosowaniem profesjonalnych maszyn leśnych w postaci skiderów i forwarderów.

Bieżąca ocena sytuacji dotycząca pozyskiwania drewna z lasów prywatnych pozwala na wyciągnięcie następujących wniosków:

1. Istnieje duża niechęć właścicieli lasów prywatnych do komercyjnego pozyskiwania drewna (komercyjne pozyskiwanie drewna rozumiane jest jako jego pozyskanie w celu odsprzedaży surowca, a nie wykorzystania na własne potrzeby). Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele, a zdecydowanych i wyraźnych zachęt do podjęcia pozyskiwania, niestety, brak na rynku.

2. Duża część pozyskiwanego surowca nie jest zgłaszana do legalizacji prowadzonej przez miejscowego starostę. Surowiec ten jest albo wykorzystywany na bieżące potrzeby właścicieli lasów prywatnych bądź niestety wprowadzany na rynek bez odpowiednich dokumentów i z ominięciem obowiązującego prawa. Proceder ten jest od dłuższego czasu ujawniany podczas Wielkoobszarowej Inwentaryzacji Stanu Lasu, wykonywanej regularnie przez Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej dla gruntów leśnych wszystkich form własności w Polsce (WISL 2024).

3.    Miąższość niezaewidencjonowanego surowca jest duża i wynosi około 3 mln m³ drewna rocznie. Biorąc pod uwagę, że z lasów prywatnych pozyskuje się rocznie ok. 4,5 mln m³ drewna łatwo można stwierdzić, że 2/3 miąższości tego surowca jest nieujawniana. Ten stan rzeczy należy w jak najkrótszym czasie uporządkować. Legalne wprowadzanie surowca z lasów prywatnych na rynek nie tylko przecież  polski, ale również rynek Unii Europejskiej, wpłynie pozytywnie na rozwój miejscowych firm tworzących łańcuch leśno-drzewny. Już znane są zakłady usług leśnych pracujące głównie w lasach prywatnych, zwłaszcza w południowej i wschodniej Polsce. Świadomie rezygnują z ubiegania się o wykonawstwo prac leśnych na terenach Lasów Państwowych, wskazując jako powód długość trwania oraz skomplikowany charakter procedur przetargowych, które z samej zasady nie mogą dawać gwarancji prowadzenia robót w lesie, co utrudnia planowanie i prowadzenie działalności gospodarczej w Zulach.

4. Niezalegalizowany surowiec drzewny nabywany jest po cenach znacznie zaniżonych w stosunku do surowca o znanym i udokumentowanym pochodzeniu. Spora część zakładów przerobu drewna nie jest zainteresowana surowcem z szarej strefy, wyraźnie opowiadając się za transparentną sprzedażą i uczciwym biznesem. Pozostają więc właścicielowi tego surowca nieliczne, zazwyczaj niewielkie i lokalne zakłady, które skutecznie zaniżają cenę za kubik i narzucają niekorzystne warunki handlu i odbioru drewna.

5. Koło się zamyka – brak wiedzy o prowadzeniu gospodarki leśnej, brak dostępu do profesjonalnych Zuli lub brak ich zainteresowania w prowadzeniu prac pozyskaniowych na niewielkich działkach leśnych, prowadzi albo do zaprzestania działalności lub do marginalizowania przychodów ze sprzedaży drewna. Przy rosnących kosztach pracy fizycznej w Polsce taki model prowadzi wprost do całkowitego zaprzestania działalności gospodarczej na rozdrobnionych terenach lasów prywatnych.

Przedstawiona opinia pochodzi z artykułu:

Karaszewski Z. 2025. Współczesne zagadnienia obrotu surowcem drzewnym. [red: Wysocka-Fijorek. E., Gil W.]: Lasy prywatne w Polsce. Poradnik dla właścicieli lasów. Instytut Badawczy Leśnictwa. ISBN 978-83-67801-17-1. DOI: 10.48538/bn31-3c44